Аналітык Тамашоў: рэакцыя Літвы на метэазонды з кантрабандай неадэкватная
МІНСК, 10 снежня – РIА Навiны. Аналітык Беларускага інстытута стратэгічных даследаванняў Сяргей Тамашоў заявіў РIА Навiны, што рэакцыя Літвы на метэазонды з кантрабандай неадэкватная. Сапраўднымі прычынамі могуць быць жаданне, у мэтах задавальнення фінансавых інтарэсаў, не дапусціць разрадкі сітуацыі ва Усходняй Еўропе і пагоршыць імідж Беларусі.
У канцы кастрычніка ўрад Літвы паведаміў, што на месяц, да 30 лістапада (да 1.00 мск 1 снежня), закрые прапуск аўтатранспарту праз мяжу з Беларуссю з магчымасцю прадаўжэння гэтага тэрміну. Літоўскі бок абгрунтоўваў прыпыненне руху транспарту праз два аўтамабільныя пункты пропуску, што працягвалі працаваць на мяжы з Беларуссю, «інцыдэнтамі» з пранікненнем у паветраную прастору Літвы метэазондаў з кантрабандай. Аднак раней за заяўлены тэрмін, у ноч на 20 лістапада, былі адкрыты два пункты пропуску на мяжы з Беларуссю. Пры гэтым Літва заклікае Еўрасаюз узмацніць санкцыі супраць Беларусі з-за паветраных шароў, якія нібыта перапраўляюць з беларускай тэрыторыі кантрабанду. У аўторак урад Літвы ўвёў рэжым надзвычайнай сітуацыі на тэрыторыі краіны з-за метэазондаў.
«Я лічу, што тая рэакцыя, якую дэманструе Літва сёння, безумоўна, неадэкватная. Адназначна бачна, што літоўскае кіраўніцтва імкнецца падняць градус эскалацыі ў адносінах з Беларуссю», – сказаў аналітык. Пры гэтым ён звярнуў увагу, што раней адбылася тэхнічная сустрэча на ўзроўні памежных ведамстваў (для абмеркавання сітуацыі на мяжы, супрацьдзеяння незаконнай міграцыі і барацьбы з кантрабандай – рэд.), і, у прынцыпе, нічога не прадвяшчала працяг эскалацыі.
Суразмоўца адзначыў, што праблема кантрабанды вядомая ўжо шмат гадоў і ў самой Літве. «Нават апошнія расследаванні літоўскіх журналістаў, якія яны правялі ў сябе ў краіне, паказваюць, што гэта кантрабандысткая дзейнасць уключана ва ўнутраную структуру дзяржаўнага кіравання Літвы», – сказаў ён. Размаўляючы пра эканамічны ўплыў кантрабанды, Тамашоў, у прыватнасці, падкрэсліў, што доля ценявога абароту кантрабандных цыгарэт у Літве складае каля 30 %.
«Гэтыя шчупальцы цягнуцца ў палітычную сістэму Літвы. Зразумела, што на пэўным узроўні ідзе абарона з боку палітыкаў кантрабанднай схемы», – адзначыў эксперт.
Ён дадаў, што метэазонды з кантрабандай лёталі ўжо некалькі гадоў. «І раптам, ні з таго ні з сяго, Вільнюс стаў закрываць свой аэрапорт, спасылаючыся на тое, што паветраныя шары ўяўляюць нейкую пагрозу паветраным перамяшчэнням». «Да гэтага пагрозы не існавала», – падкрэсліў Тамашоў.
Паводле яго слоў, напрошваецца выснова, што літоўскі бок хоча перашкодзіць некаторым працэсам, якія не падабаюцца яе палітыкам, і падае сітуацыю так, нібыта вінаваты знешнi бок, у прыватнасці Беларусь.
Тамашоў заклікаў звярнуць увагу, на фоне якіх падзей пачалася эскалацыя ў адносінах Літвы і Беларусі. «Актывізаваліся перагаворы па мірнай дамове (ва Украіне – рэд.). Па-другое, на актыўную лінію выходзяць перагаворы Беларусі з амерыканскім бокам. “Белавія” атрымала вызваленне ад амерыканскіх санкцый, ідуць дастаткова прадметныя кантакты, нават быў званок Трампа нашаму кіраўніку дзяржавы», – пералічыў суразмоўца. Ён таксама звярнуўся да новай стратэгіі нацыянальнай бяспекі ЗША, падкрэсліўшы, што Вашынгтон цяпер зацікаўлены ў пэўнай разрадцы ў Еўропе. Аналітык нагадаў, што раней у памежных раёнах Беларусі з Польшчай, Літвой і Латвіяй назіраўся рост напружанасці, звязаны з праблемай нелегальнай міграцыі, мілітарызацыяй заходніх краін, абмежаваннямі на мяжы і закрыццём пунктаў пропуску.
«Цалкам магчыма, што Літве такая разрадка не падабаецца. Яна арыентуецца ў сваіх падыходах больш на Еўрапейскі саюз, на Брусель, якія імкнуцца сарваць мірную дамову (па Украіне – рэд.), не даць ёй развіцца, каб працягнуць ваенны канфлікт», – сказаў Тамашоў.
Ён дадаў, што напружаная абстаноўка дапамагае Літве паказаць сваю значнасць для ЕС. «Дзяржавы, якія знаходзяцца на ўсходзе ЕС, ва Усходняй Еўропе — гэта Польшча, Літва, Латвія — уцепіліся за канцэпцыю фарпоста. Яны імкнуцца прадэманстраваць, што з’яўляюцца фарпостам НАТА, што прымаюць на сябе асноўны ўдар… Гэта дазваляе ім патрабаваць больш фінансавання на сваё развіццё, на фінансаванне абароннай сферы, даказваць неабходнасць прысутнасці замежных ваенных кантынгентаў на сваёй тэрыторыі і гэтак далей», — працягнуў Тамашоў.
Паводле яго слоў, нагнятанне напружанасці — гэта яшчэ адзін спосаб «выбіць» сродкі з Еўрасаюза. «Што мы і бачым. У межах праграмы SAFE (фонд аб’ёмам 150 мільярдаў еўра для ўмацавання абароназдольнасці на фоне канфлікту ва Украіне — рэд.), якая была абвешчана Еўрасаюзам, Літва атрымлівае каля 7 мільярдаў еўра, Польшча атрымлівае каля 44 мільярдаў еўра, Латвіі таксама дастаецца прыстойная частка. Гэта значыць, грашовыя патокі ідуць, і гэта сур’ёзны аргумент у пацвярджэнне гэтай думкі», — падкрэсліў аналітык.
Ён таксама звярнуў увагу на яшчэ адзін фактар, які робіць выгадным для Літвы дэманізацыю Беларусі. «Не варта забываць, што з літоўскім бокам ідзе арбітраж па пытанні забароны Літвой транзіту нашых угнаенняў (“Беларуськалій” патрабуе праз суд кампенсацыі збыткаў ад спынення транзіту праз Літву — рэд.). Сума абазначана немалая — каля 12 мільярдаў долараў, гэта значная сума для Літвы. Я б нават сказаў, вельмі вялікая. Таму не выключана, што такія дзеянні літоўскага боку звязаны з жаданнем прадставіць Беларусь у самым нявыгадным святле менавіта ў кантэксце судовай спрэчкі, якая мае быць не раней чым у 2027 годзе», — дадаў суразмоўца.