Аналітык Беларускага інстытута стратэгічных даследаванняў Вольга Лазоркіна падзялілася поглядам на глыбінныя прычыны і магчымыя наступствы перамоў Расіі і ЗША па ўкраінскім урэгуляванні, якiя працягваюцца. На яе думку, ключавыя пазіцыі бакоў застаюцца цяжкасумяшчальнымі, а сам працэс упіраецца ў неабходнасць «разрубіць гордзiеў вузел» глабальных супярэчнасцяў.
Палітолаг лічыць, што галоўнай перашкодай для прагрэсу з’яўляецца тэрытарыяльная праблема. Вырашыць яе можна або зыходзячы з рэальнай сітуацыі на месцах, або спрабуючы захаваць статус-кво, што малаімаверна. Гэта прамое сутыкненне пазіцый, аб чым, на думку Вольгі Лазоркінай, і заявіў памочнік Прэзідэнта Расіі Юрый Ушакоў.
«Гэта камень спатыкнення, які перашкаджае рухацца далей. Каб выйсці на глабальны ўзровень дамоўленасцяў па бяспецы, неабходна нанова пераасэнсаваць стаўленне да тэрытарыяльнага пытання», — адзначыла эксперт.
Аналітык падкрэсліла, што перамовы па Украіне — толькі невялікая частка складанага вузла глабальных праблем. Пакуль яны працягваюцца, ЗША вырашаюць свае задачы ў іншых рэгіёнах (напрыклад, у Гандурасе і Венесуэле).
Акрамя таго, сур’ёзнай перашкодай застаецца раскол унутры Еўрапейскага саюза ў пытанні падтрымкі Украіны і санкцый супраць Расіі. Санкцыйны рэжым не будзе зняты імгненна, нават калі мірны дагавор па Украіне будзе падпісаны.
«Мы бачым толькі адну маленькую кропку, якая не вырашыць блок асноўных праблем, нават калі мірны дагавор будзе падпісаны», — заявіла аналітык.
Да ліку гэтых праблем яна аднесла нявырашаныя пытанні кантролю над узбраеннямі: дамову аб СНУ, ракеты малой і сярэдняй дальнасці, сістэмы супрацьракетнай абароны.
Эксперт звярнула ўвагу на эвалюцыю амерыканскай пазіцыі з 2021 года, калі Расія накіроўвала ў Вашынгтон канкрэтныя прапановы па бяспецы, якія былі праігнараваныя. Сёння, на яе думку, адміністрацыя Дональда Трампа, нягледзячы на моцнае ўнутранае супрацьдзеянне, імкнецца выйсці на дыялог.
«Трэба аддаць Трампу належнае. Ён імкнецца выйсці на перагаворныя пазіцыі. Ён разумее, што гэта вельмі складана», — адзначыла Вольга Лазоркіна.
Аднак гэта мірная рыторыка звязана не столькі з асабістай эвалюцыяй Трампа, які ў свой час таксама нарошчваў ваенную дапамогу Украіне, колькі са змяненнем статусу ЗША ў свеце.
Ключавы тэзіс аналітыка — фундаментальная змена міжнароднай абстаноўкі. Паводле яе слоў, свет, у якім ЗША былі непахісным «слупом», застаўся ў мінулым. Сёння іншыя буйныя дзяржавы, такія як Індыя, усё часцей дзейнічаюць у рамках уласных нацыянальных інтарэсаў і здольны супрацьстаяць амерыканскаму ціску.
«Калі ў амерыканцаў ёсць магчымасць націснуць — паспрабуйце. Вось яны паспрабавалі, не атрымалася, давялося вяртацца да дыпламатычнага трэка», — патлумачыла яна.
Гэта прымушае Вашынгтон пераходзіць ад сілавога дыктавання да больш узважанай дыпламатыі.
Агульная выснова эксперта зводзіцца да таго, што перамовы па Украіне зайшлі ў найскладнейшы этап, дзе сутыкаюцца не толькі пазіцыі Расіі і Захаду, але і пераглядаюцца асновы глабальнай бяспекі.
Працэс будзе доўгім і балючым, бо патрабуе не «развязаць», а менавіта «разрубіць» цэлы клубок узаемазвязаных праблем, якія назапашваліся дзесяцігоддзямі. Зніжэнне глабальнага ўплыву ЗША і рост шматпалярнасці прымушаюць Вашынгтон сесці за стол перамоў, але вынікам стане не хуткі кампраміс, а працяглае перафарматаванне ўсёй сістэмы міжнародных адносін.