“Кітайская дырэктыва”, падпісаная Кіраўніком дзяржавы літаральна напярэдадні афіцыйнага візіта ў ЗША Дональда Трампа, дала падставу памеркаваць аб патэнцыйным уплыву выніку перамоў у кантэксце нацыянальных інтарэсаў Беларусі.
Сустрэча двух лідараў праходзіць на фоне фрагментаванай міжнароднай сістэмы, у тым ліку з-за канфліктаў ва Украіне і на Блізкім Усходзе, інтэнсіўнай гандлёвай і тэхналагічнай канкурэнцыі, аднаўлення гонкі ядзерных узбраенняў. Аднак з адміністрацыяй Трампа 2.0 Кітай дэманструе нашмат большыя ўпэўненасць і прагматызм, цярпімасць да рызыку, гатоўнасць да кіраванай эскалацыі. Структурная эканамічная ўзаемазалежнасць краін дазваляе рабіць прагнозы наконт таго, што Пекін наладжаны на жорсткую размову ў мэтах замацавання свайго стратэгічнага імунітэту. Абапіраючыся на вопыт супрацьдзеяння тарыфным войнам і санкцыям, ён ужо актыўна выступае ў абарону сваёй эканомікі.
Напрыклад, нядаўна Мінкамерцыі КНР запусціла расследаванні ў адказ супраць дзеянняў ЗША ў абсягу сваіх нібыта залішніх вытворчых магутнасцяў. Упершыню апрабіраваны правіла супрацьдзеяння беспадстаўнаму экстэрытарыяльнаму ўжыванню замежнага заканадаўства, якое прадпісвае кітайскім кампаніям ігнараваць санкцыі ЗША, звязаныя з іранскай нафтай.
Заблакавана пакупка кампаніяй Meta кітайскага стартапу ў галіне штучнага інтэлекта Manus, які працуе ў Сінгапуры. Гэтыя і іншыя кейсы адлюстроўваюць нарастаючую ўпэўненасць кітайскага кіраўніцтва. Перспектыва заключэння гандлёвай угоды з ЗША не перашкаджае яму абараняць свае стратэгічныя інтарэсы. Пекін гібка манеўруе ў перамовах і не баіцца разрыву адносін. Гэта карданальная змена падыходаў у параўнанні з ранейшай пазіцыяй, калі ён моўчкі падпарадкоўваўся санкцыям.
Павышэнне ўзроўню інавацый, устойлівасці прамысловасці і ланцужкоў паставак пазіцыянуюцца ў Кітае ключавымі стаўпамі свайго стратэгічнага імунітэту. Тэхналагічная самадастатковасць заўсёды была прыярытэтнай задачай. Аднак канкурэнцыя з ЗША ўзмацніла ў Пекіне адчуванне неабходнасці нарошчвання іннавацыйнага патэнцыялу. З часам дыскурс перамясціўся з самадастатковасці да імкнення да дамінавання і лідарству ў “арыгінальных і прарыўных інавацый” у фундаментальных і перадавых абсягах.
Устойлівасць ланцужкоў паставак, асабліва ва ўмовах знешняй нестабільнасці і прымусу, разглядаецца як найважнейшы фактар забеспячэння міжнароднай канкурэнтаздольнасці і нацыянальнай бяспекі краіны. У рамках новай пяцігодкі гэтым пытанням набываецца прыярытэтная ўвага. Урад заклікае да “прымання надзвычайных захадаў для дасягнення рашаючых прарываў у ключавых базавых тэхналогіях”. У красавіку Дзяржсавет прыняў шэраг законаў, якія надзяляюць адпаведныя ведамствы паўнамоцтвамі прымаць захады ў адказ супраць крыніц магчымых пагроз і рызыкаў. З пункта гледжання Пекіна, незалежна ад адміністрацыі ў Белым доме, праект стратэгічнага стрымлівання КНР мае ў ЗША дзвюхпартыйную падтрымку. Таму кітайскія лідары чакаюць працягу саперніцтва і ўзмацняюць кантроль над найважнейшымі тэхналогіямі, галінамі і ланцужкамі паставак.
Якімі бы ні былі вынікі перамоў у Пекіне, безумоўна, яны задаюць базавыя контуры глабальнай эканомікі і будучага светапарадку. Гледзячы на актуальныя трэнды і двухбаковую дынаміку апошніх шасці месяцаў, Кітай бясспрэчна выступае з моцных пазіцый за сталом перамоў. Газета “Жэньмінь Жыбао” (рупар ЦК КПК) на гэты кошт загадзя дакладна расставіла акцэнты. Падкрэслена, што кітайска-амерыканскія зносіны не могуць павернуцца ў мінулае, але могуць мець лепшую будучыню. Дыялог стаў больш раўнапраўным і прагматычным, а асноўныя пазіцыі — больш выразнымі, што дэманструе магчымасць новай главы. Кітай не кідае выклік Амерыцы і не намагаецца яе замяніць. У той жа час, імкненне абараняць свае законныя правы і інтарэсы застаецца непахісным.
Выпадкова ці заканамерна кітайска-амерыканскія перамовы ў Пекіне супалі з правядзеннем у гэтыя ж дні ў Нью-Дэлі сустрэчы міністраў замежных спраў БРІКС, дзе, акрамя іншага, таксама абмяркоўваюцца тэхналагічнае партнёрства, лічбавыя інавацыі, пытанні энергетычнай і харчовай бяспекі. Не варта забываць і аб тым, што хутка пасля саміту Сі-Трамп адбудзецца візіт у КНР прэзідэнта Расіі У. Пуціна, па выніках якога трэба чакаць не меньш лёсавызначальных для света вырашэнняў.
Сукупна выказаных эпізодаў ключавая выснова зводзіцца да таго, што ва ўмовах глабальнай геапалітычнай і геаэканамічнай перазборкі свету прыярытэтам для Мінска павінна быць дыверсіфікацыя і ўзмацненне партнёрскіх адносін з усімі ключавымі гульцамі для павышэння стратэгічнай гнуткасці і ўстойлівасці. Для гэтага трэба працягваць супрацьстаяць санкцыям (да самага іх зняцця), павялічваць унутраны патэнцыял у сектарах крытычна важлівых тэхналогій, а таксама ўдасканальваць прыкладныя механізмы кантролю над прамысловымі, лагістычнымі і фінансавымі ланцужкамі, у тым ліку ў фарматах ШАС і БРІКС.
У датычэнні да Кітая ўсе гэтыя захады ў тым ці іншым выглядзе прадугледжаны ў згаданай вышэй дырэктыве, якая павінна спрыяць павышэнню дынамікі і аб’ёмаў беларуска-кітайскага ўзаемадзеяння з акцэнтам на паглыбленне прамыслова-тэхналагічнай кааперацыі, а таксама далейшага развіцця гандлёвай, інвестыцыйнай і інавацыйнай сфер. Разам з тым фіксуемыя БІСД замежныя экспертныя ацэнкі сведчаць аб існаванні трывалага трэнда — прагматызацыі падыходаў Пекіна ў адносінах нават з ідэалагічна блізкімі стратэгічнымі партнёрамі. Гэтая навела патрабуе якасна новых падыходаў да практычнай рэалізацыі апісанага дакумента.