Сустрэча кіраўніка дзяржавы з Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Індыі ў Беларусі Ашокам Кумарам зноў актуалізавала пытанне перазагрузкі двухбаковых адносін з гэтай краінай, якія, як раней адзначаў беларускі лідар, «дэградавалі». Судзячы па знешняй актывізацыі Нью-Дэлі, сёння — найбольш спрыяльны момант, які важна не ўпусціць нашай дыпламатыі. Такое меркаванне выказаў карэспандэнту БЕЛТА аналітык Беларускага інстытута стратэгічных даследаванняў (БІСД), кіраўнік Цэнтра даследаванняў ШАС і БРІКС Юрый Ярмалінскі.
«Павышэнне палітычнай і эканамічнай вагі Індыі ў сусветных справах стымулюе яе дыверсіфікаваць сваю знешнюю палітыку і замежныя партнёрствы за межамі традыцыйных саюзаў і рэгіёнаў, якім раней не надавалася належнай увагі. Адным з такіх напрамкаў у апошні час сталі краіны Цэнтральнай і Усходняй Еўропы, у прыватнасці, Вышаградская чацвёрка (V4)», — перакананы Юрый Ярмалінскі.
Паводле слоў аналітыка, такі зрух з’яўляецца вытворнай ад новай канцэпцыі індыйскай дыпламатыі, агульныя напрамкі якой у 2021 годзе сфармуляваў міністр замежных спраў Субраман’ям Джайшанкар. Сярод іх — узаемадзеянне з ЗША, развіццё адносін з Еўропай, прыцягненне Японіі, пашырэнне традыцыйных груп падтрымкі і інш. «Павышаную цікавасць Нью-Дэлі да еўрапейскага рэгіёна аналітыкі часткова звязваюць з дыпламатычным вопытам Субраман’яма Джайшанкара ў Венгрыі (1990–1993) і Чэхіі (2000–2004).
Дыверсіфікаваць рынкі збыту Індыю прымушаюць таксама гандлёвыя тарыфы, уведзеныя ЗША ў дачыненні да індыйскага экспарту», — падкрэсліў эксперт.
Юрый Ярмалінскі звярнуў увагу, што, кіруючыся эканамічнымі і геапалітычнымі інтарэсамі, Індыя паслядоўна пашырае ўзаемадзеянне з краінамі «чацвёркі». «Гэта, верагодна, вынікае з больш шырокай стратэгіі атрыманння пунктаў уваходу і наступнага ўплыву ў Еўропе. Так, у студзені 2024 года было падпісана сумесная заява аб стратэгічным партнёрстве Чэхіі і Індыі ў сферы інавацый. Яна сфакусавана на такіх напрамках, як гандаль, абарона, кібербяспека, чыстая энергетыка, устойлівая урбанізацыя, сельская гаспадарка, акадэмічная мабільнасць. Важна адзначыць, што Чэхія — адзіная з краін V4 — апублікавала сваю Інда-Ціхаакіянскую стратэгію, у якой Індыя вызначана як прыярытэтны партнёр», — прывёў прыклад аналітык.
«Візіт прэм’ер-міністра Індыі Нарэндры Модзi ў Польшчу ў жніўні 2024 года прывёў да павышэння ўзроўню двухбаковых адносін да аналагічнага ўзроўню з фокусам на супрацоўніцтве ў сферах тэхналогій, сельскай гаспадаркі, здабыўной прамысловасці, энергетыкі і аховы навакольнага асяроддзя. У красавіку 2025 года адбыўся візіт Прэзідэнта Індыі Драупадзі Мурму ў Славакію. Змяняльны ландшафт сусветнага гандлю падштурхоўвае бакі паглыбляць найперш эканамічныя сувязі. Эксперты мяркуюць, што V4, інтэграваная ў еўрапейскія ланцужкі стварэння кошту, можа дапамагчы Індыі пераадолець тэхналагічны разрыў і паскорыць нарошчванне вытворчых магутнасцяў», — адзначыў Юрый Ярмалінскі.
На думку аналітыка, кантакты паміж людзьмі павінны ўмацаваць узаемаразуменне і аснову эканамічнага супрацоўніцтва. «Развіццё бізнес-сувязяў прыводзіць да росту колькасці індыйскай дыяспары — традыцыйнай «мяккай сілы» Нью-Дэлі — у краінах V4 (больш за 50 тыс. чалавек). Павысілася цікавасць вядучых акадэмічных і аналітычных цэнтраў Індыі да тэматыкі ЦУЕ (Цэнтральнай і Усходняй Еўропы - заўв. БЕЛТА). Цэнтральнаеўрапейскі інстытут азіяцкіх даследаванняў, які базіруецца ў сталіцы Славакіі, у сваю чаргу заклікае Еўропу ў цэлым і краіны V4 паглыбляць узаемадзеянне з Індыяй. Турысцкія маршруты ў Празе, Будапешце, Браціславе і Варшаве становяцца ўсё больш папулярнымі», — падкрэсліў эксперт.
Разам з тым, лічыць Юрый Ярмалінскі, нягледзячы на цікавасць палітычных і дзелавых эліт, агульная інфармаванасць у Індыі пра V4 як палітыка-эканамічны блок пакуль застаецца абмежаванай, гэтак жа як і ўспрыманне самой Індыі ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, асабліва сярод моладзі.
«Тэндэнцыя росту цікавасці Індыі да краін V4, з дзвюма з якіх Беларусь падтрымлівае практычныя канструктыўныя сувязі, адкрывае акно магчымасцяў і для актывізацыі беларуска-індыйскіх адносін. Задэклараваная Прэзідэнтам Беларусі гатоўнасць прыняць у Мінску прэм’ер-міністра Нарэндру Модзi, працаваць разам у БРІКС у межах будучага індыйскага старшынства, нядаўна праведзены васьмы раунд кансультацый па агульнапалітычных пытаннях паміж МЗС, візіт намесніка міністра замежных спраў Індыі Сібі Джорджа — усё гэта пазітыўныя сігналы і крокі ў правільным напрамку», — лічыць аналітык.
Адначасова, перакананы эксперт, поспех у дасягненні заяўленых мэтаў будзе ў значнай ступені залежыць ад нашай здольнасці падмацоўваць рыторыку рэсурсамі, гнуткасцю і стратэгічным цярпеннем на ўзроўні выканаўцаў. «Усё гэта — базавыя кампетэнцыі ў працы з Індыяй. Вопыт узаемадзеяння з краінамі V4 паказвае: у Нью-Дэлі разглядаюць любыя замежныя партнёрствы праз прызму сваіх нацыянальных інтарэсаў. Таму будучая стратэгія беларуска-індыйскіх адносін павінна быць прагматычнай і абапірацца на адзін–два стратэгічныя эканамічныя праекты, цікавыя найперш індыйскаму боку. Менавіта такі падыход дазволіць паступова сфарміраваць надзейнае, устойлівае і арыентаванае на будучыню партнёрства. Інакш яно застанецца проста актам сімвалічнай дыпламатыі», — падкрэсліў Юрый Ярмалінскі.
Акрамя таго, любая стратэгія будзе эфектыўнай толькі тады, калі яна будзе абапірацца на глыбокае ўсебаковае веданне і разуменне індыйскіх візаўі. «А для гэтага іх трэба сістэмна вывучаць. Iнэрцыя мінулага сышла — савецкі вопыт узаемадзеяння з сучаснай Індыяй ужо непрымянімы. Таму Беларускі інстытут стратэгічных даследаванняў для вырашэння гэтай задачы сумесна з партнёрамі запускае спецыяльны механізм: пастаянны экспертны дыялог «Няміга — Ямуна», — рэзюмаваў аналітык.