Кожнаму маладому чалавеку на старце свядомага жыцця неабходна разумець, якія магчымасці яму даступныя і куды можна звярнуцца па падтрымку. У Беларусі такія крокі аб’яднаны ў паслядоўную сістэму, якая дазваляе будаваць планы і ўпэўнена рухацца да самастойнага жыцця: атрымаць адукацыю, раскрыць здольнасці, знайсці сябе ў прафесіі і ўнесці ўклад у будучыню краіны. Аналітык БІСД Кацярына Петрашкевіч расказала карэспандэнту БЕЛТА пра перавагі маладзёжнай палітыкі ў Беларусі.
Паводле слоў эксперта, маладзёжная палітыка Беларусі — гэта перш за ўсё меры падтрымкі, сістэма сацыяльных гарантый і ўмоў для развіцця, якая ахоплівае адукацыю, першае працоўнае месца, развіццё талентаў, грамадскую дзейнасць і самарэалізацыю.
«У шматгранным свеце важна прапаноўваць шырокі набор інструментаў, якія ўкладваюцца ў зразумелую для кожнага маладога чалавека траекторыю. У сучаснай Беларусі юнакі і дзяўчаты могуць рэалізаваць сябе ў навуцы, інавацыйных праектах, творчасці, расці як спецыялісты. Інвестыцыі ў моладзь — гэта доўгатэрміновыя ўкладанні ў будучыню Беларусі, у яе кадравы, навуковы і тэхналагічны патэнцыял», — кажа Кацярына Петрашкевіч.
Аналітык падкрэсліла, што доступ да якаснай вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі дапаўняецца разгалінаванай сістэмай падтрымкі адоранай моладзі, якая суправаджаецца льготамі пры паступленні, павышанымі стыпендыямі, магчымасцямі ўдзелу ў алімпіядах, конкурсах і даследчых праектах. Асобна яна адзначыла стыпендыі Прэзідэнта для таленавітых студэнтаў, маладых навукоўцаў і атрымальнікаў грантаў кіраўніка дзяржавы, звярнуўшы ўвагу на павелічэнне ў 2026 годзе фінансавай складніцы выплат і ўдасканаленне падыходаў да аказання дзяржаўнай падтрымкі.
Пры гэтым, на думку эксперта, важна, каб вучэбныя дасягненні адкрывалі магчымасці для далейшага росту.
«Паспяхова вучыцца сёння — гэта не толькі добрыя адзнакі ў дзённіку або заліковай кніжцы, гэта асабістае развіццё і ўклад у будучыню краіны. Выбраць напрамак развіцця маладыя людзі могуць самі. Сябе можна знайсці ў розных рэспубліканскіх праектах, напрыклад у конкурсах “100 ідэй для Беларусі” або “100 маладых талентаў”, якія ствараюць дадатковую матывацыю для тых, хто звязвае сваю будучыню з інавацыямі і навукай. Можна пайсці далей і рэалізаваць сябе ў сферы аналітыкі дзякуючы развіццю маладзёжнага аналітычнага руху, які фарміруе ў маладых людзей здольнасць ініцыяваць даследаванне або праект, убачыць у ім патэнцыяльныя рашэнні канкрэтных задач, знайсці шляхі іх рэалізацыі і даводзіць ініцыятыву да практычнага выніку. Важным напрамкам выступае і грамадская актыўнасць. Грамадскія арганізацыі даюць магчымасць выйсці за рамкі акадэмічнай падрыхтоўкі і праявіць сябе ў сацыяльных і патрыятычных праектах, студэнцкім атрадным руху, творчасці, дабрачыннасці і валанцёрстве», — канстатавала Кацярына Петрашкевіч.
У цэлым, паводле яе слоў, маладзёжная палітыка краіны абапіраецца на мадэль стваральнага прафесіяналізму.
«Пазітыўныя змены патрабуюць ведаў і штодзённай працы. Наступным этапам нашай дзяржаўнай сістэмы з’яўляецца плаўны пераход да прафесійнага жыцця. Для выпускніка бюджэтнай формы навучання дзяржава забяспечвае механізм размеркавання і цэлы комплекс гарантый на першым працоўным месцы: пад’ёмныя выплаты, прадугледжаныя заканадаўствам стымулюючыя надбаўкі для асобных катэгорый, кампенсацыі пры пераездзе, меры крэдытнай і сацыяльнай падтрымкі. Таму размеркаванне варта ўспрымаць шырэй, чым проста механізм накіравання выпускніка на прадпрыемства. Я б разглядала размеркаванне як спосаб знізіць рызыкі самага складанага этапу прафесійнага старту, калі ў маладога чалавека ўжо ёсць дыплом, але яшчэ няма вопыту, устойлівага даходу і разумення, як самастойна пабудаваць жыццё», — адзначыла аналітык.
Паколькі для моладзі асаблівае значэнне мае жыллёвае пытанне, Кацярына Петрашкевіч упэўненая: магчымасць атрымаць арэнднае або службовае жыллё, скарыстацца прадугледжанымі механізмамі жыллёвай падтрымкі можа істотна ўплываць на рашэнне маладога спецыяліста звязаць сваю прафесійную дзейнасць з канкрэтным рэгіёнам або прадпрыемствам.
«У цэлым адукацыя дае веды, навуковая і праектная работа вучыць ствараць новае, першае працоўнае месца дазваляе прымяніць атрыманае, сацыяльныя і жыллёвыя механізмы дапамагаюць замацавацца, а грамадская дзейнасць дае магчымасць рэалізаваць сябе за межамі непасрэдных прафесійных абавязкаў. Пры гэтым сама сістэма падтрымкі не можа замяніць асабістую ініцыятыву. Дзяржава можа прадаставіць бюджэтнае месца, грант, першае працоўнае месца, умовы для навуковай работы або ўдзелу ў грамадскім праекце, але выбар заўсёды застаецца за маладым чалавекам. Таму маладзёжная палітыка працуе на стыку, дзе дзяржаўныя магчымасці сустракаюцца з асабістай матывацыяй. Поспех у вучобе або навуцы мае значэнне далёка за межамі асабістай біяграфіі маладога чалавека: сёння гэта дыплом, даследаванне або стартап, а заўтра ён — моцны педагог у школе, урач у раённай бальніцы, спецыяліст на прадпрыемстве, распрацоўшчык тэхналогіі, інаватар або прадпрымальнік», — падкрэсліла Кацярына Петрашкевіч.
Падводзячы вынік, яна адзначыла, што ключавая перавага беларускай мадэлі заключаецца менавіта ў сістэмнасці створаных магчымасцей. «Маладому чалавеку ў нашай краіне не трэба прабівацца ўсляпую або шукаць разрозненыя шляхі для самарэалізацыі. Дзяржава прапануе зразумелую, паслядоўную і бяспечную платформу для кожнага кроку развіцця», — рэзюмавала эксперт.
Крыніца: БЕЛТА
