У абазрымым будучым наступствы цяперашніх змен закрануць адразу некалькі сфер.
Усё менш маладых і ўсё больш пажылых. З такім дэмаграфічным зрухам сёння сутыкаюцца многія краіны свету. Не абышоў гэты трэнд і Беларусь.
Пакуль мы не моцна адчуваем адбываючыяся перамены. Але што будзе праз 10–20 гадоў, калі іх наступствы стануць куды больш прыкметнымі? Якія сферы яны закрануць мацней за ўсё і да чаго давядзецца адаптавацца?
Пра гэта Tochka.by пагаварыла з аналітыкам БІСД Марынай Андрыяшка.
Што нас чакае
Як адзначае эксперт, хутка змяніць дэмаграфічную сітуацыю немагчыма. Тут у любых рашэнняў ёсць адкладзены эфект.
“Трэба разумець, што меры, накіраваныя зараз на павышэнне нараджальнасці, выведуць новых людзей на рынак працы толькі праз 18–20 гадоў. У бліжэйшыя дзесяць гадоў нашмат хутчэй праявяцца наступствы ўжо сфарміраванай узроставай структуры грамадства», – тлумачыць яна.
Гэта значыць, што які выявіўся трэнд захоўваецца: сярод насельніцтва будзе менш дзяцей і маладых людзей, а пажылых – больш.
Такі расклад задасть і асноўныя напрамкі дэмаграфічнай палітыкі на бліжэйшыя некалькі гадоў.
Сярод іх – падтрымка нараджальнасці, больш гібкія ўмовы працы, кіраваная міграцыя, а таксама адаптацыя эканомікі і сацыяльных паслуг да старэння насельніцтва.
Дзе перамены адчуюць мацней
Паводле суразмоўцы, наступствы дэмаграфічных змен праявяцца ў чатырох сферах: на рынку працы, у ахове здароўя, сацыяльнай сферы і адукацыі.
Так, на рынку працы ўзмоцніцца канкурэнцыя працадаўцаў за кадры. Досвед і кваліфікацыя супрацоўнікаў будуць цаніцца вышэй, а бізнесу давядзецца актыўней рабіць стаўку на аўтаматызацыю.
У ахове здароўя вырастас попыт на лячэнне хранічных захворванняў, рэабілітацыю, герыятрыю і аказанне дапамогі на дому.
“На фоне захавання трэнду па павелічэнні працягласці жыцця пажылых пацыентаў будзе станавіцца больш. Таму павысіцца роля і значэнне тэлемедыцыны, лічбавых медыцынскіх сэрвісаў», – адзначае Марына Андрыяшка.
Змены закрануць і сацыяльную сферу. Узрасце нагрузка на сем’і, якім часцей давядзецца клапаціцца пра пажылых сваякоў. Таксама павялічыцца патрэба ў сацработніках і доглядзе на дому.
Перамены могуць закрануць і звыклую пенсійную мадэль. Як лічыць эксперт, з часам больш запатрабаванымі стануць альтэрнатыўныя механізмы пенсійнага забеспячэння.
Аналітык адзначае, што дзеці, народжаныя ў 2026 годзе, выйдуць на рынак працы толькі да 2047-га, калі, верагодней за ўсё, зменіцца і сама сістэма пенсійнага забеспячэння. Замест салідарнай яна можа стаць выключна назапашвальнай або карпаратыўнай.
Што тычыцца адукацыі, тут наступствы праявяцца з затрымкай. Спачатку памяншэнне колькасці дзяцей адлюструецца на школах: класы стануць меншымі, а сетку ўстаноў давядзецца падстройваць пад новую колькасць вучняў.
Пазней змены дойдуць да каледжаў і ВНУ, якім давядзецца мацней канкураваць за абітурыентаў.
Ці можна змякчыць наступствы
На думку эксперта, магчымасці для гэтага ёсць, бо дэмаграфічная парадыгма адаптуемая.
Па-першае, вынаходствы, робатызацыя, аўтаматызацыя, тэхналогіі штучнага інтэлекту, кропкавае прымяненне рэсурсаў кіраванай працоўнай міграцыі ў сферах, якія ўяўляюць інтарэс для дзяржавы, лічбавізацыя дзяржаўных паслуг – гэта прыкладныя і апробаваныя на знешнім контуры інструменты з добрым каэфіцыентам карыснага дзеяння.
Па-другое, каштоўнасць здароўя як актыву павышаецца, пашыраюцца практыкі здаровага ладу жыцця, назіраецца мода на мабільныя health-apps і медыцынскія чэкапы, то бок складаецца культура здаровага ладу жыцця.
Як лічыць аналітык, з часам новыя рашэнні будуць з’яўляцца і ў іншых сферах, што сукупна адаптуе грамадства да дэмаграфічнай дынамікі.
